Mỹ dùng euro mua yen: Vì sao Washington để đồng euro “chịu đòn” thay USD?

Trong bài phân tích trước, UVINVEST đã ví hoạt động can thiệp của Nhật Bản như một cơn gió ngược thổi vào người đang leo dốc.

Bộ Tài chính Nhật có thể bất ngờ bán một lượng lớn USD, mua lại yen và khiến giới đầu cơ carry trade chao đảo. Nhưng nếu chênh lệch lãi suất Mỹ–Nhật vẫn còn lớn, Fed vẫn cứng rắn còn BOJ chưa dám tăng lãi suất mạnh, người leo dốc có thể lấy lại thăng bằng rồi tiếp tục đi lên.

Diễn biến mới nhất khiến cơn gió ấy mạnh hơn.

Lần này, Nhật Bản không còn hành động một mình. Mỹ được cho là đã tham gia mua yen thông qua New York Fed. Nhưng thay vì trực tiếp bán USD như những lần can thiệp truyền thống, Washington lại lựa chọn bán euro.

Đây là một chi tiết rất đáng chú ý.

Mỹ muốn giúp đồng yen mạnh lên, nhưng không muốn thị trường hiểu rằng chính phủ Mỹ đang cố tình làm đồng USD yếu đi.

Vì vậy, euro trở thành đồng tiền phải “chịu đòn” thay.

Mỹ muốn cứu yen nhưng không muốn tự bắn vào USD

Nếu New York Fed trực tiếp bán USD và mua yen, thông điệp gửi đến thị trường sẽ rất rõ: chính phủ Mỹ đang đưa thêm USD ra bán để đẩy đồng yen lên.

Cách làm đó có thể hỗ trợ Nhật Bản, nhưng đồng thời khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu Washington có đang từ bỏ chính sách đồng USD mạnh hay không.

Vấn đề không chỉ nằm ở tỷ giá.

Nếu Mỹ bị hiểu là chủ động hạ giá đồng tiền để hàng hóa xuất khẩu trở nên cạnh tranh hơn, hành động này có thể mâu thuẫn với các cam kết quốc tế về việc không sử dụng tỷ giá để giành lợi thế thương mại.

Bộ Tài chính Mỹ từng khẳng định can thiệp ngoại hối chỉ nên được sử dụng để xử lý những biến động quá mức hoặc tình trạng thị trường mất trật tự, chứ không nhằm cố tình phá giá đồng tiền.

Trong trường hợp đồng yen, Washington muốn gửi đi một thông điệp rất hẹp: yen đã giảm quá nhanh và cần được ổn định.

Mỹ không muốn thông điệp đó bị biến thành một câu chuyện hoàn toàn khác: chính quyền Mỹ đang tìm cách đánh xuống USD.

Bán euro để mua yen giúp Washington tách hai vấn đề này ra.

Mục tiêu chính thức có thể được trình bày là hỗ trợ Nhật Bản chống lại sự mất giá hỗn loạn của yen, trong khi Mỹ không trực tiếp tung USD ra thị trường.

Không bán USD thì làm sao USD/JPY vẫn giảm?

Thoạt nghe, điều này có vẻ khó hiểu.

Muốn USD/JPY giảm, bình thường người ta sẽ bán USD và mua yen. Nếu Mỹ chỉ bán euro, tại sao đồng yen vẫn có thể tăng so với USD?

Câu trả lời nằm ở mối liên kết giữa các cặp tiền tệ.

Trên thị trường ngoại hối, EUR/JPY, EUR/USD và USD/JPY không thể vận động hoàn toàn tách biệt. Nếu một cặp thay đổi quá xa so với hai cặp còn lại, các ngân hàng và quỹ giao dịch sẽ lập tức mua ở nơi rẻ, bán ở nơi đắt để kiếm phần chênh lệch.

Hoạt động này được gọi là kinh doanh chênh lệch tỷ giá.

Có thể hình dung ba tiệm vàng cùng mua bán ba loại tài sản với nhau. Nếu một tiệm đột nhiên trả giá yen cao hơn rất nhiều so với euro, trong khi tỷ giá tại hai tiệm còn lại chưa thay đổi, người giao dịch sẽ mua ở tiệm rẻ rồi bán cho tiệm đắt. Quá trình đó kéo giá ở cả ba nơi trở lại gần nhau.

Khi New York Fed được cho là bán euro và mua yen, nhu cầu yen tăng trực tiếp trên cặp EUR/JPY. Yen mạnh lên so với euro.

Sau đó, các giao dịch cân bằng giữa EUR/JPY, EUR/USD và USD/JPY có thể làm sức mạnh của yen lan sang cả cặp USD/JPY, dù Mỹ không trực tiếp bán USD trong lệnh ban đầu.

Nói đơn giản, Washington không cần đánh thẳng vào USD/JPY. Mỹ có thể đánh vào một cạnh khác của tam giác tỷ giá, rồi để chính thị trường truyền lực sang những cạnh còn lại.

Vì sao euro được chọn?

Lý do đầu tiên là Mỹ có sẵn euro trong kho dự trữ ngoại hối.

Quỹ Bình ổn Hối đoái của Bộ Tài chính Mỹ được phép mua và bán ngoại tệ khi có sự chấp thuận của Bộ trưởng Tài chính. New York Fed đóng vai trò cơ quan thực hiện giao dịch thay mặt cho quỹ.

Nguồn ngoại tệ mà Mỹ đang nắm giữ chủ yếu gồm euro và yen. Vì vậy, về mặt vận hành, Washington có thể bán một phần euro đang có để mua thêm yen mà không cần trực tiếp sử dụng USD.

Lý do thứ hai là thị trường euro đủ lớn.

Euro là đồng tiền được giao dịch nhiều thứ hai thế giới, chỉ đứng sau USD. Quy mô thanh khoản lớn giúp New York Fed có thể thực hiện giao dịch đáng kể mà không phải bước vào một thị trường quá nhỏ hoặc quá dễ bị biến dạng.

Cần lưu ý rằng đây không phải tiền của Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Mỹ đang sử dụng lượng euro thuộc dự trữ của chính mình. Việc bán euro không đồng nghĩa ECB tham gia can thiệp hoặc châu Âu đồng ý hy sinh đồng tiền của mình để cứu Nhật Bản.

Tuy nhiên, tác động thị trường vẫn rất thật. Euro đã suy yếu đáng kể so với yen kể từ khi Nhật Bản bắt đầu đợt can thiệp mới.

Một cách giữ DXY không giảm quá mạnh

Việc sử dụng euro còn tạo ra một hiệu ứng đáng chú ý đối với chỉ số DXY.

Trong rổ DXY, euro có tỷ trọng khoảng 57,6%, trong khi yen chỉ chiếm khoảng 13,6%. Nghĩa là biến động của euro tác động đến chỉ số đồng USD mạnh hơn nhiều so với yen.

Khi Mỹ mua yen, yen mạnh lên sẽ gây áp lực làm DXY giảm.

Nhưng khi nguồn tiền mua yen đến từ việc bán euro, euro yếu đi lại có xu hướng đẩy DXY tăng.

Hai lực này có thể bù trừ cho nhau một phần.

Đây chưa chắc là mục tiêu chính thức đã được Mỹ xác nhận, nhưng về mặt cơ học, lựa chọn EUR/JPY giúp Washington hỗ trợ yen mà không nhất thiết làm chỉ số sức mạnh USD giảm mạnh như trường hợp trực tiếp bán USD/JPY.

Có thể hình dung Mỹ muốn nâng một đầu chiếc cân là đồng yen, nhưng không muốn ấn đầu bên kia là USD xuống quá sâu. Washington vì thế dùng euro làm điểm tựa ở giữa.

Đó cũng là lý do giao dịch này tinh tế hơn một đợt bán USD thông thường.

Mỹ hỗ trợ Nhật Bản, nhưng vẫn cố giữ hình ảnh rằng Washington không chủ động phá giá đồng tiền của mình.

Tác động lên USD không hoàn toàn biến mất

Tuy nhiên, dùng euro không có nghĩa Mỹ hoàn toàn tránh được ảnh hưởng lên USD.

Nếu Bộ Tài chính muốn khôi phục lại lượng euro đã bán, họ có thể phải mua lại euro vào một thời điểm khác. Tùy cách quản lý dự trữ, quá trình đó có thể liên quan đến việc bán USD hoặc tái phân bổ những tài sản khác.

Nói cách khác, một phần tác động có thể chỉ được trì hoãn hoặc trở nên khó nhìn thấy hơn, chứ không hoàn toàn biến mất.

Sự khác biệt nằm ở thời điểm và tín hiệu.

Bán USD trực tiếp là một thông điệp công khai và rất dễ bị thị trường diễn giải thành chính sách làm yếu đồng tiền.

Bán euro rồi điều chỉnh lại danh mục sau đó giúp tác động đối với USD phân tán hơn, ít trực diện hơn và khó bị quy thành một chiến dịch phá giá có chủ đích.

Đây là cách một giao dịch ngoại hối nhỏ về hình thức lại mang ý nghĩa chính trị rất lớn.

Carry trade vừa phải đối mặt với một đối thủ mới

Trước đây, những người bán yen chủ yếu phải đề phòng Bộ Tài chính Nhật.

Họ biết Tokyo có thể can thiệp, nhưng cũng hiểu Nhật Bản đang phải chiến đấu một mình với một thị trường ngoại hối trị giá khoảng 9.600 tỷ USD mỗi ngày.

Vì vậy, sau mỗi cú can thiệp, giới đầu cơ thường chờ biến động giảm xuống rồi quay lại với câu hỏi quen thuộc: vay yen đang tốn bao nhiêu và mua tài sản Mỹ đang nhận được bao nhiêu lợi suất?

Nếu chênh lệch vẫn hấp dẫn, carry trade được xây dựng lại.

Sự tham gia của Mỹ làm phép tính này khó hơn.

Nhà đầu cơ giờ đây không chỉ đối mặt với một lệnh mua yen từ Tokyo. Họ còn phải tính đến khả năng New York Fed đánh úp vào phiên Mỹ, sử dụng euro thay cho USD và phối hợp với Nhật vào những thời điểm thị trường không chuẩn bị.

Điều này làm rủi ro của vị thế bán yen tăng mạnh.

Khi USD/JPY giảm nhanh, những người vay yen để mua USD phải đóng giao dịch. Họ bán tài sản bằng USD, đổi số tiền thu được sang yen rồi hoàn trả khoản vay.

Lực mua yen ban đầu của chính phủ vì thế có thể kích hoạt một vòng mua yen thứ hai từ chính những người từng bán nó.

Chiếc roi răn đe lần này không chỉ nằm trong tay Nhật Bản.

Washington cũng đã xuất hiện bên cạnh.

Nhưng Mỹ không thể dùng euro để xóa bỏ chênh lệch lãi suất

Dù vậy, nguyên nhân cấu trúc khiến yen yếu vẫn chưa biến mất.

Fed đang giữ lãi suất cao để chống lạm phát. Lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn hấp dẫn, đặc biệt sau khi thị trường dài hạn đòi hỏi mức bù cao hơn cho rủi ro lạm phát và nợ công.

BOJ dù đã nâng lãi suất vẫn đang đi chậm hơn nhiều. Kinh tế Nhật yếu hơn, nợ công lớn và ngân hàng trung ương không dễ tăng lãi suất quá nhanh mà không gây sức ép lên doanh nghiệp, hộ gia đình cùng thị trường trái phiếu.

Nhật Bản còn phải nhập khẩu phần lớn năng lượng. Khi dầu tăng và yen yếu, người dân Nhật chịu hai tầng chi phí: giá hàng hóa thế giới tăng và mỗi USD lại đổi được nhiều yen hơn.

Đó là nguyên nhân khiến Bộ Tài chính Nhật phải hành động.

Nhưng bán euro hay USD chỉ thay đổi cung cầu ngoại tệ trong một khoảng thời gian. Nó không làm lợi suất trái phiếu Mỹ giảm, không khiến BOJ đột ngột tăng lãi suất mạnh và cũng không làm giá dầu hạ xuống.

Cơn gió ngược đã mạnh hơn vì Mỹ cùng tham gia.

Nhưng độ dốc mà người carry trade đang leo vẫn còn nguyên.

Vì sao Washington lại quan tâm đến đồng yen?

Đồng yen yếu trước hết là vấn đề của Nhật Bản, nhưng khi tỷ giá đi quá xa, hệ quả có thể lan sang Mỹ.

Yen mất giá giúp hàng hóa Nhật trở nên rẻ hơn tương đối trên thị trường quốc tế, tạo ra lợi thế thương mại mà Washington có thể không muốn kéo dài.

Biến động mạnh của yen cũng có thể lan sang thị trường trái phiếu Nhật và sau đó ảnh hưởng đến dòng vốn toàn cầu. Nhật Bản là một trong những chủ sở hữu trái phiếu kho bạc Mỹ lớn nhất thế giới. Nếu Tokyo phải huy động USD bằng cách bán tài sản dự trữ với quy mô lớn, lợi suất trái phiếu Mỹ có thể chịu thêm áp lực.

Washington vì vậy có lý do để giúp Nhật xử lý biến động trước khi Tokyo phải sử dụng những biện pháp gây ảnh hưởng lớn hơn đến chi phí vay của chính phủ Mỹ.

Ngoài ra, việc Mỹ tham gia còn mang ý nghĩa liên minh.

Một hành động phối hợp cho thấy tình trạng yen mất giá quá mức không còn được xem là vấn đề riêng của Tokyo. Nó đã trở thành rủi ro mà cả hai quốc gia muốn kiểm soát trước khi gây bất ổn rộng hơn.

Tác động đối với giá vàng không đơn giản là tích cực

Thoạt nhìn, Mỹ mua yen có thể được xem là thông tin tích cực cho vàng.

Yen mạnh lên gây áp lực lên USD/JPY. Nếu đồng USD suy yếu trên diện rộng, giá vàng thường được hỗ trợ.

Nhưng cách Mỹ lựa chọn euro làm nguồn tiền khiến tác động này trở nên phức tạp hơn.

Euro yếu có thể bù lại một phần ảnh hưởng của yen mạnh đối với DXY. Vì vậy, USD/JPY giảm không đồng nghĩa chỉ số USD chắc chắn giảm tương ứng.

Quan trọng hơn, nếu carry trade bị tháo gỡ, những nhà đầu tư đã vay yen để mua trái phiếu Mỹ có thể phải bán trái phiếu, thu hồi USD rồi mua lại yen. Khi quy mô đủ lớn, hoạt động bán trái phiếu có thể đẩy lợi suất Mỹ tăng.

Đối với vàng, DXY giảm là lực hỗ trợ, nhưng lợi suất tăng lại là lực cản.

Trong một cú tháo gỡ đòn bẩy mạnh, nhà đầu tư cũng có thể bán cả vàng và các tài sản khác để đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Vàng đôi khi chỉ được mua trở lại sau khi giai đoạn căng thẳng thanh khoản ban đầu đi qua.

Vì vậy, không nên nhìn thấy yen tăng rồi lập tức kết luận vàng sẽ bước vào một xu hướng tăng mới.

Điều cần theo dõi là ba yếu tố có cùng thay đổi hay không: USD suy yếu trên diện rộng, lợi suất Mỹ giảm và kỳ vọng Fed bớt cứng rắn.

Nếu chỉ có USD/JPY giảm nhưng euro cũng yếu, DXY giữ vững và lợi suất Mỹ còn cao, tác động hỗ trợ đối với vàng có thể rất hạn chế.

Một cơn gió mạnh hơn, chưa phải con dốc mới

Việc Mỹ dùng euro để mua yen cho thấy cuộc can thiệp đã bước sang một cấp độ khác.

Đây không còn chỉ là Bộ Tài chính Nhật sử dụng dự trữ USD để đánh úp những vị thế carry trade. Washington đang giúp Tokyo nâng sức nặng của lời cảnh báo, đồng thời lựa chọn một cấu trúc giao dịch đủ khéo léo để tránh bị hiểu là cố tình làm yếu USD.

Đối với giới đầu cơ, bán yen bây giờ nguy hiểm hơn trước. Họ không biết cuộc can thiệp tiếp theo sẽ đến từ Tokyo, New York hay đồng tiền nào sẽ được sử dụng làm nguồn vốn.

Nhưng về dài hạn, thị trường vẫn sẽ quay lại câu hỏi cũ.

Fed trả lãi bao nhiêu?

BOJ trả lãi bao nhiêu?

Lợi suất Mỹ có còn cao không?

Giá dầu có tiếp tục gây áp lực lên Nhật Bản không?

Chừng nào các câu trả lời đó chưa thay đổi, carry trade vẫn còn động lực để tồn tại.

Mỹ có thể đổi loại đạn từ USD sang euro. Nhật Bản có thể khiến người leo dốc chao đảo mạnh hơn. Nhưng muốn USD/JPY thật sự đảo chiều bền vững, hai nước không chỉ cần tạo thêm gió ngược.

Độ dốc lợi suất giữa Mỹ và Nhật phải thay đổi.