TAG PHÂN TÍCH
Các bài phân tích UVINVEST được gắn tag lạm phát.
Cuộc họp về Hormuz bị hoãn đúng lúc tuyến ống tránh eo biển của Saudi Arabia bị đóng. Hai sự kiện ghép lại cho thấy rủi ro dầu đã chuyển sang một cấp độ mới, với hệ quả trực tiếp cho lạm phát, Fed và vàng.
Một lần tăng lãi suất tháng 9 đã được thị trường dự tính khá nhiều. Với vàng, điều đáng lo hơn là Fed nhận thấy chính sách hiện tại chưa đủ hạn chế nhu cầu và phải hành động tiếp. CPI mới khiến Kevin Warsh khó bảo vệ việc chờ đợi, nhưng thành phần của báo cáo vẫn chưa cho phép kết luận một chu kỳ thắt chặt kéo dài đã bắt đầu.
Cuối tháng 7, câu hỏi còn là tàu dầu từ Yanbu có dám đi qua vùng biển Houthi đe dọa hay không. Đến ngày 12/9, câu hỏi đã dịch vào sâu trong lãnh thổ Saudi Arabia: dầu có còn đi được tới Yanbu qua tuyến đường ống dùng để né Hormuz hay không. Việc đóng đường ống Đông-Tây chưa đồng nghĩa 7 triệu thùng dầu mỗi ngày biến mất khỏi thị trường. Nhưng nó làm lộ một rủi ro lớn hơn: Saudi Arabia đang mất dần khả năng chuyển dầu từ tuyến bị tấn công sang một tuyến an toàn hơn.
Mỹ tấn công ba tàu dầu Iran đúng lúc dòng dầu qua Hormuz được kỳ vọng bắt đầu phục hồi. Rủi ro lớn nằm ở thời gian gián đoạn kéo dài và chi phí nhiên liệu tiếp tục cao. Các quỹ đã tăng cược trước sự kiện mới, nhưng điều đó chưa bảo đảm dầu tăng tiếp hoặc vàng được hưởng lợi từ chiến sự.
Washington đang chuyển từ tấn công trực tiếp sang trừng phạt, phong tỏa và cô lập thương mại. Nhưng nếu nguồn thu Iran bị bóp quá nhanh, Tehran có thể dùng Hormuz hoặc hạ tầng vùng Vịnh để chuyển chi phí trở lại Mỹ và đồng minh. Rủi ro lớn nhất vì thế nằm ở chỗ áp lực kinh tế đối với Iran biến thành cú sốc năng lượng toàn cầu.
Quỹ đầu cơ đã cắt vị thế bán khống diesel châu Âu xuống thấp nhất hơn hai năm. Tín hiệu quan trọng nằm ở điều thị trường đang định giá: thiếu hụt nhiên liệu có thể kéo dài đủ lâu để lan sang xăng, lạm phát, Fed và vàng.
Thế giới vẫn còn hàng tỷ thùng dầu trong kho, nhưng không phải thùng nào cũng có thể được đem ra thị trường khi cần. Nếu chiến tranh Mỹ–Iran kéo dài thêm sáu tháng, điểm yếu của hệ thống có thể không nằm ở tổng lượng dầu mà ở khả năng huy động đúng loại nhiên liệu, đúng nơi và đúng tốc độ.
Việt Nam muốn tín dụng rẻ hơn để kéo tăng trưởng lên hai chữ số, nhưng tiền gửi không chạy nhanh bằng cho vay. Khoảng trống gần 2 triệu tỷ đồng đang biến mục tiêu tăng trưởng thành bài toán thanh khoản và ổn định tài chính.
Maersk và Hapag-Lloyd đang cảnh báo một điểm nghẽn mới: không phải thiếu tàu, mà là hàng xuống cảng rồi không đi tiếp đủ nhanh. Đây là kiểu ách tắc có thể giữ cước vận tải và giá hàng hóa cao lâu hơn thị trường kỳ vọng.
Washington đang chuyển trọng tâm từ bom đạn sang phong tỏa và trừng phạt. Vấn đề là càng bóp nguồn thu dầu của Iran, Mỹ càng có thể khiến Tehran bám chặt hơn vào con bài Hormuz.
CPI Mỹ tháng 7 đúng dự báo và lạm phát lõi giảm về 2,5%. Fed có thêm lý do để chờ, nhưng giá năng lượng mới tăng lại khiến cuộc tranh luận về lãi suất chưa thể kết thúc.
Dự trữ dầu chiến lược Mỹ vừa rơi xuống 298,7 triệu thùng, thấp nhất từ đầu năm 1983. Con số này chưa đặt SPR vào trạng thái cạn kiệt, nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số thùng còn lại. Một phần đáng kể tồn kho không thể rút ngay vì hạn chế hạ tầng, trong khi Washington vẫn đang dùng SPR để bù cú sốc Hormuz.
Cước thuê siêu tàu dầu trên tuyến Trung Đông–Trung Quốc đã tiến sát 500.000 USD/ngày, hơn gấp đôi mức ngay trước chiến tranh Iran. Đây không chỉ là một cú tăng giá cước. Nó cho thấy Hormuz đang tạo ra một thị trường hai tầng: dầu có thể vẫn tồn tại trong Vịnh, nhưng số tàu sẵn sàng vào lấy dầu ngày càng ít.
Iran thay người điều phối cơ quan an ninh cao nhất đúng lúc đàm phán về Hormuz tiến gần một điểm quyết định. Mohsen Rezaei là cựu tư lệnh IRGC và người coi eo biển này là một công cụ răn đe chiến lược. Nhưng chính hồ sơ cứng rắn ấy cũng có thể giúp Tehran bán một thỏa thuận khó khăn cho phe bảo thủ trong nước.
Ukraine tiếp tục đánh sâu vào hệ thống lọc dầu Nga khi Taneco bị tập kích. Điều đáng chú ý không chỉ là hơn 300.000 thùng/ngày công suất thiết kế bị đặt trước rủi ro gián đoạn, mà là cú đánh xuất hiện đúng lúc thị trường dầu thô và thị trường nhiên liệu đang đi theo hai hướng khác nhau.
Giá diesel tăng gần 40% từ giữa tháng 6, trong khi dầu Brent chỉ tăng khoảng 5% trong cùng thời gian. Khoảng cách này cho thấy cú sốc năng lượng hiện nay không còn chỉ là chuyện thiếu dầu thô. Trung Đông và Nga — hai nguồn cung diesel lớn — cùng gặp gián đoạn, còn châu Âu bước vào mùa đông với kho dự trữ thấp và phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu.
Một tàu dầu chở dầu Saudi Arabia đến châu Á lại đi ngược lên Kênh đào Suez, hướng về phía châu Âu. Hành trình tưởng như vô lý này cho thấy đe dọa của Houthi tại Bab el-Mandeb đã bắt đầu làm thay đổi tuyến vận tải thật sự, kéo theo chi phí dầu, lạm phát, kỳ vọng lãi suất của Fed và áp lực giảm đối với vàng.
Houthi tuyên bố tấn công các cơ sở liên quan đến Saudi Aramco tại Jizan và Yanbu, đúng lúc tuyến xuất khẩu qua Biển Đỏ đang trở thành lối thoát quan trọng vì eo biển Hormuz gần như tê liệt. Cuộc tấn công vì thế không chỉ đe dọa một nhà máy dầu, mà có thể đánh vào chính phương án dự phòng năng lượng của Saudi Arabia.
Houthi phong tỏa Saudi Arabia nhưng một số khách hàng dầu lớn tại châu Á vẫn tiếp tục đưa tàu vào cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Saudi Aramco đã bảo đảm bằng lời với một số nhà máy lọc dầu rằng hoạt động bốc hàng hiện vẫn diễn ra bình thường. Dù chưa xuất hiện một cuộc phong tỏa hiệu quả trên thực tế, người mua đã bắt đầu tìm nguồn dầu thay thế và một tàu chở nhiên liệu Saudi phải tạm dừng hành trình trước eo biển Bab el-Mandeb. Đây là giai đoạn thị trường cần theo dõi dòng tàu thực tế, thay vì chỉ phản ứng với tuyên bố quân sự.
